Soğuk koridor tasarımı, kabin sıralarının yönü, koridor genişliği, kapama tipi ve hava besleme–dönüş yollarının kurulum öncesinde karara bağlanmasıdır. Bu kararlar bir kez uygulanıp sonradan değiştirilmesi pahalı olduğu için, tasarım aşamasında yapılan hatalar ünite kapasitesi artırılarak telafi edilemez.
Bu yazı tasarım ve planlama kararına odaklanır. Kurulmuş bir koridorun işletme dönemindeki en iyi uygulamaları ayrı bir konudur ve soğuk koridor en iyi uygulamaları yazısında ele alınıyor.
Tasarımın temel ilkesi: iki hava hacmini ayırmak
Soğuk koridor kurgusunda amacın tamamı, soğutulmuş hava ile ısınmış havanın birbirine karışmasını fiziksel olarak engellemektir. Karışım ortadan kaldırıldığında üniteye dönen hava beklenen sıcaklıkta olur ve aynı kapasiteyle daha fazla yük karşılanır.
Tasarım kararı bu nedenle bir estetik veya yerleşim tercihi değil, doğrudan kapasite kararıdır. Aynı ünite, ayrılmış iki hacimli bir odada belirgin şekilde daha fazla iş yapar.
Kabin yönlendirmesi ve sıra düzeni
Tasarımın ilk adımı, kabin ön yüzlerinin karşılıklı bakacak şekilde dizilmesidir. Kabinler aynı yöne bakacak biçimde sıralanırsa her sıra öndeki sıranın atık havasını emer ve hiçbir kapama çözümü bunu düzeltemez.
- Kabin ön yüzleri (emiş tarafı) soğuk koridora, arka yüzleri (atık hava) sıcak koridora bakar
- Sıralar arası mesafe hem hava ihtiyacına hem servis erişimine göre belirlenir; yalnızca birine göre optimize edilmez
- Kabin derinliği farklı olan modeller aynı sırada kullanıldığında kapama yüzeyinde boşluk oluşur; tasarımda kabin standardı sabitlenmelidir
- Kısmen dolu sıralar planlanıyorsa boş kabin pozisyonları için de kapama çözümü öngörülmelidir
Koridor genişliği ve geometrisi
Koridor genişliği üç kısıtın kesişiminde belirlenir: kabinlerin çektiği toplam hava debisinin geçebilmesi, servis personelinin çalışma alanı ve kabin kapaklarının tam açılabilmesi. Dar tutulan bir koridor hava hızını yükseltir ve alt kabinlerde emiş zorlaşır; gereğinden geniş koridor ise kapama yüzeyini ve maliyeti boşuna büyüttüğü gibi hacmi de arttırır.
Dikey geometri de tasarımın parçasıdır. Kabin yüksekliği, kapama tavanının kotu ve mevcut tavan yüksekliği birlikte değerlendirilir; sıcak hava yükseleceği için dönüş ağzının konumu bu kotlara göre seçilir.
Kapama (containment) tipinin seçimi
Tasarım aşamasında verilen en belirleyici karar kapama tipidir:
- Soğuk koridor kapama — koridorun üstü ve uçları kapatılır, oda geneli sıcak hacim olur. Mevcut odalara uyarlanması genellikle daha kolaydır
- Sıcak koridor kapama — atık hava kapatılıp tavan plenumuna verilir, oda geneli soğuk kalır. Personelin bulunduğu hacim daha konforludur
- Kabin bazında kapama — yük yoğunluğu çok yüksek tek tek kabinler için; sıra düzeni kurulamayan durumlarda uygulanır
Seçim yangın algılama ve söndürme tasarımıyla birlikte yapılmalıdır. Kapama yüzeyleri dedektör ve nozul yerleşimini etkiler; bu koordinasyon sonradan kurulduğunda maliyetli değişiklik gerektirir.
Kör panel (blanking) planı
Kabin içindeki boş U pozisyonları kapatılmadığında sıcak hava kabinin içinden ön yüze sızar ve ekipman kendi ısıttığı havayı yeniden emer. Koridor kapaması ne kadar iyi yapılmış olursa olsun bu iç kaçak sürer.
Kör panel bu nedenle sonradan eklenen bir aksesuar değil, tasarımın bir kalemidir. Planlamada dikkat edilecek noktalar:
- Tüm boş U pozisyonları için panel miktarı başlangıçta bütçelenir
- Kabin tabanı ve kablo giriş açıklıkları için ayrı sızdırmazlık çözümü öngörülür
- Ray kenarlarındaki dikey boşluklar da hava geçirir; yan kapama gerekip gerekmediği değerlendirilir
- Kabin doluluk oranı zamanla değişeceği için panel stok politikası tanımlanır
Besleme yolu ve yükseltilmiş döşeme planlaması
Alttan üflemeli tasarımda döşeme altı bir basınç hacmi olarak çalışır ve planlamanın önemli bölümü bu hacme ait olur.
- Plenum yüksekliği, uzak noktalara taşınacak hava debisine göre belirlenir; düşük yükseklik ünitelerin sıraya yakın konumlandırılmasını zorunlu kılar
- Boru, kablo tavası ve bölme temelleri plenum içinde akışı kesen engellerdir; güzergahları tasarımda planlanır
- Delikli panel sayısı ve konumu yük haritasına göre belirlenir; toplam açıklık basıncı düşüreceği için serbestçe artırılamaz
- Kablo geçiş açıklıkları için fırçalı sızdırmazlık elemanı başlangıçta öngörülür
- Ünite önündeki ilk panel bölgesinde hava hızı yüksek olduğu için bu alana delikli panel konumlandırması ayrıca değerlendirilir
Alttan üflemeli düzen kurulamıyorsa kanallı veya üstten üflemeli çözümler değerlendirilir; bu durumda difuzör yerleşimi ve kabin ön yüzüne hava ulaştırma stratejisi tasarımın merkezine geçer.
Dönüş havası yolu
Tasarımlarda en sık ihmal edilen taraf dönüş yoludur. Besleme yolu dikkatle planlanırken ısınmış havanın üniteye nasıl döneceği belirsiz bırakılır ve sıcak hava oda içinde dolaşarak soğuk bölgeye karışır.
Dönüş ağızları sıcak hacmin üzerinde ve yüksekte konumlandırılır. Tavan plenumu dönüş için kullanılacaksa plenum yüksekliği, emiş ağızlarının sayısı ve sıcak koridorlarla hizası birlikte hesaplanır. Dönüş yolu hiçbir noktada kabin sırasını kesmemelidir.
Ünitelerin bu yollara göre nereye konumlandırılacağı ayrı bir tasarım kalemidir; ayrıntılar data center soğutmasında CRAC yerleşimi yazısında ele alınıyor.
Tasarım aşamasında bypass ve resirkülasyonu önlemek
Bypass ve resirkülasyon işletmede teşhis edilen kusurlardır, ancak kökenleri tasarım kararlarında bulunur. Tasarım aşamasında kapatılabilecek kaynaklar:
- Kabin içi boş U pozisyonları — kör panel planı
- Döşeme kablo geçişleri — fırçalı sızdırmazlık
- Koridor uçları — kapı veya perde çözümü
- Kabin sırasındaki boş pozisyonlar — kapama paneli
- Kabin ile kapama yüzeyi arasındaki dikey boşluklar — dolgu elemanı
- Yük haritasına uymayan delikli panel dağılımı — panel yerleşim planı
Bu altı kalem tasarımda çözüldüğünde devreye alma sonrası yapılacak düzeltme işi belirgin şekilde azalır.
Devreye alma öncesi doğrulama listesi
- Kabin ön yüzlerinin karşılıklı düzende olduğunu doğrulayın
- Koridor genişliğini hem debi hem servis erişimi açısından kontrol edin
- Kapama tipinin yangın tasarımıyla koordine edildiğini teyit edin
- Tüm boş U pozisyonlarında kör panel bulunduğunu kontrol edin
- Döşeme geçişlerinin sızdırmazlık elemanıyla kapatıldığını görün
- Delikli panel dağılımını yük haritasıyla karşılaştırın
- Dönüş ağızlarının sıcak hacimle hizasını kontrol edin
- Kabin emiş noktalarından alt/orta/üst sıcaklık ölçümü alarak tasarımı ölçümle doğrulayın
Tasarımın ölçümle doğrulanması, ünitelerin devreye alınması ve ince ayarı hassas kontrollü klima servisi kapsamında yürütülür.
Sıkça Sorulan Sorular
Soğuk koridor mu sıcak koridor kapama mı seçilmeli?
Mevcut bir odaya uyarlama yapılıyorsa soğuk koridor kapama genellikle daha kolay uygulanır. Yeni tasarımda tavan plenumu dönüş için kullanılabiliyorsa sıcak koridor kapama, personelin bulunduğu hacmi soğuk bıraktığı için tercih edilebilir. Karar tavan yüksekliği, dönüş altyapısı ve yangın tasarımıyla birlikte verilir.
Koridor kapaması olmadan yalnızca kör panel yeterli olur mu?
Kör panel tek başına kabin içi kaçağı keser ve düşük yük yoğunluklu odalarda kayda değer kazanç sağlar. Ancak koridor uçları ve üstü açık kaldığı sürece iki hava hacmi tam olarak ayrılmaz. Kör panel kapamanın alternatifi değil, ön koşuludur.
Tasarımda koridor genişliği nasıl belirlenir?
Kabinlerin çektiği toplam hava debisi, servis çalışma alanı ve kabin kapaklarının açılımı birlikte değerlendirilir. Üçünden yalnızca birine göre seçilen genişlik ya hava hızını yükseltir ya da bakımı zorlaştırır. Karar kabin doluluk hedefiyle birlikte alınmalıdır.
Mevcut bir odada koridor tasarımı sonradan kurulabilir mi?
Kurulabilir, ancak sıra yönlendirmesi karşılıklı düzende değilse önce kabin dizilimi düzeltilmelidir; bu genellikle en maliyetli adımdır. Sıra düzeni uygunsa kör panel, geçiş sızdırmazlığı ve koridor kapaması kademeli olarak eklenebilir.
